مالیات کارتخوان ها چقدر است؟ نحوه محاسبه و معافیت‌های مالیاتی

مالیات کارتخوان به‌طور مستقیم بر دستگاه وضع نمی‌شود؛ بلکه درآمد حاصل از تراکنش‌ها مشمول مالیات بر درآمد مشاغل است. در این مقاله مراحل محاسبه مالیات کارتخوان، سقف معافیت و نحوه ثبت و اتصال دستگاه به پرونده مالیاتی توضیح داده شده است.

کارتخوان (دستگاه پوز) از ابزارهای اصلی دریافت وجه در کسب‌وکارها است و استفاده گسترده از آن نیازمند آگاهی از مقررات مالیاتی مرتبط است. در قانون مالیات‌های مستقیم ایران خودِ دستگاه کارتخوان مشمول مالیات نمی‌شود، اما تمامی درآمدهای ثبت‌شده از طریق کارتخوان در تعیین مالیات بنگاه نقش دارند. کسب‌وکارها برای پرداخت صحیح مالیات باید درآمدها، هزینه‌ها و معافیت‌های قانونی را در محاسبات خود لحاظ کنند. در ادامه، ابتدا توضیح می‌دهیم که “آیا کارتخوان مالیات دارد” و سپس روش محاسبه آن را همراه مثال عددی می‌آوریم، سقف معافیت را بررسی کرده، راهنمای اتصال دستگاه به پرونده مالیاتی را شرح می‌دهیم و در پایان به پرسش‌های متداول پاسخ می‌دهیم.

آیا کارتخوان مالیات دارد؟

خودِ دستگاه کارتخوان مالیاتی ندارد؛ کارتخوان صرفاً ابزاری است که تراکنش‌ها را ثبت می‌کند و مبنای محاسبه مالیات قرار می‌گیرد. سازمان امور مالیاتی بر اساس درآمد سالانه کسب‌وکار شما که از طریق کارتخوان به‌دست می‌آید، مالیات بر درآمد شغل را تعیین می‌کند. به بیان دیگر، کل تراکنش‌های کارتخوان به‌عنوان جزئی از درآمد مشمول مالیات حساب می‌شوند و بر مبنای آن مالیات پلکانی (مطابق ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم) محاسبه می‌شود. بنابراین اگر درآمد شما از طریق کارتخوان زیر سقف معافیت باشد (بخش بعدی)، مالیاتی نخواهید پرداخت و در غیر این صورت نرخ مالیات متناسب با شغل و سطح درآمد (معمولاً بین ۱۵٪ تا ۲۵٪) اعمال می‌شود. به همین دلیل، ضروری است دستگاه کارتخوان خود را در سامانه مالیاتی ثبت و به پرونده مالیاتی متصل کنید تا تراکنش‌ها به‌درستی در اظهارنامه لحاظ گردد.

نحوه محاسبه مالیات کارتخوان

مالیات کارتخوان بر اساس درآمد خالص شغل از طریق کارتخوان تعیین می‌شود. ابتدا کل درآمد سالانه (فروش) و سپس هزینه‌های سالانه قابل قبول (اجاره، حقوق، مواد اولیه و غیره) محاسبه می‌شود تا سود سالانه تعیین شود. سپس از سود سالانه مقدار معافیت قانونی آن صنف کاسته می‌شود و حاصل، «سود مشمول مالیات» است. برای محاسبه مالیات، نرخ‌های پلکانی ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم به کار می‌رود: در سال جاری، برای سود مازاد بر سقف معافیت تا ۲۰۰ میلیون تومان از ۱۵٪ استفاده می‌شود و برای مازاد بر ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیون ۲۰٪ و برای درآمد بالای ۴۰۰ میلیون ۲۵٪ اعمال می‌شود.

مثال عددی: فرض کنید فروش سالانه یک کسب‌وکار ۳۰۰ میلیون تومان و هزینه‌های آن ۲۰۰ میلیون تومان باشد.

• سود سالانه = 300,000,000 – 200,000,000 = 100,000,000 تومان.
• معافیت مالیاتی (سقف معافیت) برابر با 47,500,000 تومان است.
• سود مشمول مالیات = 100,000,000 – 47,500,000 = 52,500,000 تومان.
• کل این مبلغ زیر ۲۰۰ میلیون است، پس نرخ مالیات ۱۵٪ است.
• مالیات بر سود کارتخوان = 52,500,000 × 15٪ = 7,875,000 تومان.

عنوان	مبلغ (تومان)
درآمد سالانه	300,000,000
هزینه‌های سالانه	200,000,000
سود سالانه	100,000,000
معافیت مالیاتی	47,500,000
سود مشمول مالیات	52,500,000
نرخ مالیات (15%)	–
مالیات نهایی	7,875,000

این محاسبات نمونه به کارشناس مالیاتی کمک می‌کند تا نرخ مالیات پلکانی را اعمال و میزان مالیات کارتخوان را تعیین کند. توجه شود که در برخی کسب‌وکارها ممکن است ضریب مالیاتی (اینتا کد) برای تبدیل گردش کارتخوان به درآمد مشمول مالیات اعمال شود، ولی روش کلی محاسبه بر مبنای سود مشمول مالیات با نرخ‌های ۱۵ تا ۲۵ درصد است.

منظور از کد مالیاتی کارتخوان چیست؟

کد مالیاتی کارتخوان، شناسه ای مخصوص بوده که به هر دستگاه پوز یا درگاه پرداخت؛ تعلق می گیرد. این کد از طرف سازمان امور مالیاتی صادر می شود و نقش مهمی در اتصال تراکنش های هر کارتخوان به پرونده مالیاتی صاحب آن دارد. در گذشته بسیاری از افراد برای عدم پرداخت مالیات، چندین کارتخوان با حساب های مختلف داشتند که هیچ کدام به پرونده مالیاتی متصل نبودند.

اما امروزه، هر دستگاه پوز باید دارای کد مالیاتی باشد و بدون ثبت در سامانه مالیاتی کشور، امکان فعالیت نخواهد داشت. دریافت این کد نیازمند اتصال کارتخوان به یک پرونده مالیاتی فعال یا ثبت نام جدید در سامانه my.tax.gov.ir است. در واقع، اگر دستگاه پوز کد مالیاتی نداشته باشد، مشمول جریمه خواهد شد یا حتی توسط بانک مرکزی مسدود می شود.

مالیات کارتخوان های شخصی

بسیاری از افراد کارتخوان هایی به نام خود دارند، اما فعالیت شغلی مستقلی ندارند. ممکن است معلمان خصوصی، مشاوران، مترجمان، روانشناسان یا حتی صاحبان کسب وکارهای خانگی، برای دریافت وجه از مشتریان از کارتخوان شخصی استفاده کنند. شاید برای تان سوال به وجود بیاید که آیا این دستگاه ها هم شامل مالیات می شوند؟ بله؛ تمامی تراکنش های ثبت شده در کارتخوان شخصی به عنوان درآمد محاسبه می شوند، مگر این که خلاف آن با مدارک قابل قبول اثبات شود.

به عنوان مثال، اگر فردی معلم خصوصی باشد، و ماهی ۲۰ میلیون تومان از کارتخوان دریافت کند، سازمان مالیاتی آن را درآمد فرض می کند، حتی اگر بخشی از این مبالغ مربوط به بازپرداخت قرض یا انتقال وجه باشد. به همین دلیل، پیشنهاد می شود افراد دارای کارتخوان شخصی، فعالیت اقتصادی خود را در سامانه مالیاتی ثبت کنند و گزارش های سالانه ارائه دهند تا مشمول مالیات های سنگین نشوند. برای دریافت خدمات مالیاتی و ثبت پرونده مالیاتی؛ می توانید از مشاورین سایت کاوش گویا ارقام کمک بگیرید.

مالیات کارتخوان های سوپرمارکت

سوپرمارکت ها جزو مشاغلی هستند که بیشترین میزان تراکنش کارتخوانی را دارند. نکته مهم این است که مالیات سوپرمارکت ها بر اساس درآمد مشمول مالیات محاسبه می شود. در محاسبه مالیات سوپرمارکت، سازمان مالیاتی به حجم فروش، میزان سود، اقلام معاف از مالیات مانند برخی کالاهای اساسی و هزینه های قابل قبول توجه می کند.

از سوی دیگر، اگر صاحب سوپرمارکت دارای صندوق فروشگاهی متصل به سامانه مالیاتی باشد، محاسبه مالیات دقیق تر و شفاف تر انجام خواهد شد و احتمال بروز تخلف و جریمه کاهش می یابد. اما و اگر سوپرمارکت فاقد جواز کسب باشد یا اطلاعات را به صورت کامل ارائه ندهد، سازمان ممکن است بر اساس الگوهای میانگین منطقه ای یا معیارهای مشابه، میزان مالیات را برآورد کرده و حتی جریمه هایی تا دو برابر مالیات مقرر را لحاظ کند.

مالیات کارتخوان های بدون جواز کسب

این موضوع یکی از حساس ترین بخش های مالیات گیری از کارتخوان هاست. بسیاری از افراد دستگاه پوز دریافت کرده اند، در حالی که هیچ مجوز فعالیت رسمی از اتحادیه یا صنف مربوطه ندارند. سازمان امور مالیاتی به وضوح اعلام کرده که داشتن کارتخوان، به منزله انجام فعالیت اقتصادی مشمول مالیات است، حتی اگر فرد فاقد جواز باشد.

در این حالت، افراد باید نسبت به تشکیل پرونده مالیاتی اقدام کنند و فعالیت اقتصادی خود را ثبت نمایند. سازمان می تواند اطلاعات تراکنش های بانکی، گردش کارتخوان و سایر شاخص ها را مبنا قرار دهد و مالیات برآوردی تعیین کند. حتی در برخی موارد، ممکن است پیگیری های قضایی برای جلوگیری از فعالیت غیرقانونی بدون مجوز صورت گیرد.

مالیات کارتخوان های کافی شاپ

کافی شاپ ها از جمله مشاغلی هستند که به دلیل میزان بالای تراکنش و تنوع خدمات، در رادار سازمان امور مالیاتی قرار دارند. اگر کافی شاپ دارای جواز رسمی و پرونده مالیاتی فعال باشد، نرخ مالیات بر اساس درآمد مشمول مالیات پس از کسر هزینه های مجاز محاسبه می شود.

اما در صورتی که صاحب کافی شاپ اقدام به ثبت کارتخوان نکند یا کد مالیاتی برای دستگاه تعریف نشده باشد، احتمال جریمه و مسدود شدن حساب ها بسیار بالاست. مالیات کافی شاپ معمولاً از نوع مالیات عملکرد سالانه است، اما اگر گردش مالی بالا باشد، مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیز خواهد شد.

چگونه مالیات کارتخوان را استعلام بگیریم؟

برای مشاهده وضعیت مالیاتی کارتخوان، چند روش در دسترس است. اول از هر چیزی نیاز است به سامانه سازمان امور مالیاتی my.tax.gov.ir وارد شوید. پس از ورود با نام کاربری و رمز عبور، می توانید به بخش درگاه های پرداخت و کارتخوان ها مراجعه کنید. در این قسمت، لیست تمامی کارتخوان ها یا درگاه های متصل به پرونده مالیاتی نمایش داده می شود.

وضعیت فعال یا غیرفعال بودن، کد مالیاتی، میزان تراکنش و اطلاعات بانک پذیرنده نیز در این بخش مشخص است. همچنین در همین سامانه، افراد می توانند نسبت به درخواست غیرفعال سازی یا انتقال کارتخوان به پرونده دیگر اقدام کنند. این فرآیند نیاز به تأیید بانک عامل و سازمان مالیاتی دارد و از طریق ارسال درخواست آنلاین انجام پذیر است.

نحوه ثبت نام مالیات کارتخوان و اتصال به پرونده مالیاتی

برای پرداخت صحیح مالیات کارتخوان، کارتخوان خود را به پرونده مالیاتی متصل کنید. این کار از طریق «سامانه ملی مودیان مالیاتی» (درگاه مالیات الکترونیک) به نشانی my.tax.gov.ir انجام می‌شود. ابتدا با کد ملی (یا شناسه ملی شرکت) وارد سامانه شوید؛ در داشبورد مالیاتی وارد بخش «پایانه‌های فروش» شوید تا فهرست کارتخوان‌های ثبت‌شده به نام شما نمایش یابد. در این بخش با انتخاب هر دستگاه می‌توانید گزینه «الصاق به پرونده مالیاتی» را فعال کنید. اگر کارتخوان به پرونده وصل نباشد، توسط سازمان امور مالیاتی غیرفعال خواهد شد. پس از اتصال، شناسه مالیاتی دستگاه صادر می‌شود و مالیات از سود آن قابل استعلام و پرداخت است.

نکته عملی: اگر هنوز در سامانه ثبت‌نام نکرده‌اید، ابتدا از بخش ثبت‌نام الکترونیکی، کارپوشه ایجاد کنید. پس از فعال‌شدن حساب کاربری، در بخش پایانه‌های فروش، لیست دستگاه‌های کارتخوان به نام شما آمده و می‌توانید آن‌ها را متصل یا در صورت لزوم غیرفعال کنید.

لغو مالیات کارتخوان

در برخی موارد، افراد درخواست لغو مالیات کارتخوان را دارند؛ به خصوص زمانی که دستگاه به اشتباه برای آن ها ثبت شده یا دیگر استفاده نمی شود. برای این کار، وارد سامانه my.tax.gov.ir شوید و سپس دستگاه را در بخش درگاه ها غیرفعال کنید. اما دقت داشته باشید؛ غیرفعال سازی دستگاه به معنای لغو مالیات نیست.

اگر تراکنش هایی قبل از لغو دستگاه انجام شده باشد، مشمول مالیات خواهند بود. پس از غیرفعال سازی، باید درخواست حذف از پرونده مالیاتی ارسال شود و در برخی موارد، تاییدیه بانک نیز لازم است. همچنین، اگر فرد فعالیت اقتصادی خود را به طور کامل متوقف کرده، باید نسبت به بستن پرونده مالیاتی و تسویه حساب نهایی اقدام نماید.

موارد معاف از مالیات کارتخوان

بر اساس قوانین فعلی، برخی از مشاغل و فعالیت ها از پرداخت مالیات معاف هستند. اما این معافیت به معنای عدم ثبت کارتخوان یا عدم نیاز به کد مالیاتی نیست. بلکه باید کارتخوان ثبت شود، ولی درآمد آن معاف از مالیات محاسبه گردد. از جمله موارد معاف می توان به مشاغل زیر اشاره کرد:

• داروخانه ها
• فروشندگان برخی کالاهای اساسی که نرخ مالیات صفر دارند
• مؤسسات خیریه دارای مجوز رسمی
• نانوایی ها
• باشگاه ها
• دانشجویان یا اساتیدی که فعالیت پژوهشی انجام می دهند و وجه آن را از طریق کارتخوان دریافت می کنند
• پزشکان یا مشاورانی که درآمد آن ها در حد معافیت سالانه باقی می ماند

توجه داشته باشید؛ معافیت ها خودکار اعمال نمی شود و فرد باید مدارک لازم را ارائه و در سامانه مالیاتی درخواست ثبت نماید. مشاوره با کارشناسان مالیاتی در این مرحله بسیار ضروری است.

سقف معافیت مالیات کارتخوان

طبق قانون مالیات‌های مستقیم، سود مشمول مالیات سالانه تا ۴۷,۵۰۰,۰۰۰ تومان معاف از مالیات است. به بیان دیگر، اگر سود خالص سالانه (بعد از کسر هزینه‌ها) بیش از این رقم نباشد، مالیاتی بابت آن قسمت تعلق نمی‌گیرد. برای سود مازاد، طبق ماده ۱۳۱ روند پلکانی اعمال می‌شود (۱۵٪ برای مازاد بر معافیت تا ۲۰۰ میلیون تومان، ۲۰٪ برای مازاد تا ۴۰۰ میلیون و ۲۵٪ برای مازاد بر آن). پیش از اصلاحات جدید، سقف معافیت ۳۵.۶ میلیون تومان بود که به‌تازگی به ۴۷.۵ میلیون تومان افزایش یافته است. کسب‌وکارهای کوچک با سود سالانه کمتر از این رقم از مالیات کارتخوان معاف می‌شوند و در صورت افزایش درآمد، نسبت به مابه‌التفاوت مازاد مالیات پرداخت خواهند کرد.

سوالات رایج درمورد مالیات کارتخوان

مشاهده‌ی ویدئوی زیر درمورد کارتخوان و پایانه فروشگاهی نیز پیشنهاد می‌شود:

نتیجه گیری

فراموش نکنید؛ چه صاحب کسب وکار سنتی باشید و چه دارای کارتخوان شخصی، باید مراحل ثبت نام مالیاتی را انجام دهید، کد مالیاتی بگیرید و به صورت شفاف اطلاعات درآمدی خود را اعلام کنید. عدم انجام این مراحل، منجر به جریمه، مسدود شدن حساب یا برآورد مالیاتی سنگین خواهد شد. اطلاع از معافیت ها، نحوه استعلام، لغو یا ثبت دستگاه می تواند به شما کمک کند تا به درستی با سازمان امور مالیاتی تعامل داشته باشید. تیم مشاوران مالیاتی کاوش گویا ارقام، می تواند شما را در رابطه با تمامی امور مربوط به مالیات کارتخوان به بهترین شکل ممکن راهنمایی کند.

(استفاده از تمام یا بخش هایی از این مقاله با ذکر منبع بلامانع است.)